Tổng quan
Nguyên lý ít gây ngạc nhiên nhất nói rằng phần mềm, API và giao diện nên cư xử theo cách người dùng hoặc developer dễ dự đoán. Bất ngờ trong hành vi là một dạng chi phí nhận thức.
Ý chính
- Thiết kế nên bám convention của platform, ngôn ngữ và domain.
- Tên hàm, label, default và side effect phải khớp kỳ vọng thông thường.
- Bất ngờ có chủ đích cần lý do mạnh và phải được làm rõ bằng UI hoặc tài liệu.
Ví dụ từ nguồn
Một hàm deleteFile() được kỳ vọng là xóa file, không nên âm thầm archive, gửi email hay mutate dữ liệu không liên quan.
Nút Back trong app mobile nên quay lại màn trước, không nên submit form nếu người dùng không được báo rõ.
Nguồn gốc
Khái niệm này có gốc trong human-computer interaction và tài liệu ngôn ngữ PL/I từ khoảng năm 1967 đã nhắc tới vấn đề gây ngạc nhiên trong thiết kế.
Lưu ý khi áp dụng
Khi muốn phá convention, hãy test với người dùng thật. Nếu họ đoán sai hành vi, thiết kế đang bắt họ học quá nhiều.